Hukuksal Dayanak
TOPLU TAŞIMA HİZMETİNİN HUKUKSAL DAYANAKLARI
Bursa Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşım Hizmetlerini, Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından aşağıda belirtilen hukuki kaynaklara dayanarak yürütür. Söz konusu kaynaklar şunlardır.
a) 5393 Sayılı Belediye Kanunu
b) 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
c) 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu
d) 5326 Sayılı Kabahatler Kanununu
e) 5378 Sayılı Özürlüler Hakkındaki Kanun
f) Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri (UKOME ve AYKOME) Yönetmeliği
g) Avrupa Kentli Hakları Deklarasyonu
h) Toplu Taşıma Araçları ve Taksi – Dolmuş Yönetmeliği
i) Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği
j) 4736 Sayılı Yasa ve ekli kararnameler (İndirimli ve Ücretsiz Kartlar hakkında)
k) Serbest Seyahat Kartları Yönetmeliği
l) Büyükşehir Belediye Meclisi Kararları
m) İl Trafik Komisyonu Kararları
n) UKOME Kararları
o) 02.04.1986 tarih ve 10553 sayılı Bakanlar Kurulu’nun Ticari Plakaların verilmesine ilişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Kararı
1. BELEDİYE KANUNU
03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye kanununun, Belediyelerin görev ve imtiyazlarını içeren 15. Maddesinin “f” bendinde “Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek.” şeklinde Toplu Taşıma Hizmetinin Belediyelerce yapılacağı, aynı kanunun 67. Maddesinde ise “Toplu Ulaşım ve Taşıma Hizmetlerinin, süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürülebileceği” bildirilmiştir.
2. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE KANUNU
Yine 10.07.2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7. Maddesinin “f” bendinde “Büyükşehir Ulaşım Ana Plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; Ulaşım ve Toplu Taşıma Hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” şeklinde tanımlanmıştır.
Ayrıca aynı kanunun 9. Maddesinde de “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, Büyükşehir Belediye Başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile Büyükşehir sınırları dâhilinde İl Trafik Komisyonu’nun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararları, Büyükşehir Belediye Başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” şeklinde Büyükşehirlerde Ulaşım Hizmetlerinin nasıl yürütüleceği tanımlanmıştır.
3. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ KOORDİNASYON MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
İçişleri Bakanlığı tarafından 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete yayınlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 17. Maddesinde Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin Kuruluşu aşağıdaki şekilde belirtilmiştir.
“(1) UKOME, Büyükşehir Belediye Başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında;
a) Büyükşehir Belediye Başkanınca, belediyenin ulaşım ve yatırımlarla ilgili daire ve işletmeleriyle bağlı kuruluşlarından en az şube müdürü seviyesinde görevlendireceği en fazla on kişinin,
b) Milli Savunma Bakanlığı temsilcisinin,
c) Jandarma Genel Komutanlığı temsilcisinin,
d) Emniyet Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
e) Sınırları içersinde deniz bulunan büyükşehirlerde, Sahil Güvenlik Komutanlığı temsilcisinin,
f) Sınırları içersinde deniz bulunan büyükşehirlerde, Denizcilik Müsteşarlığı temsilcisinin,
g) Karayolları Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
h) Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
i) Kara Ulaştırma Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
j) Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
k) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
l) Kendi belediyelerini ilgilendiren ve belediyelerinin yetki alanı içerisinde oluşan ve o belediyenin sınırları içerisinde başlayıp biten ulaşım konularında ilçe ve ilk kademe belediye başkanları veya görevlendirecekleri bir üyenin katılımından oluşur.
(2) UKOME toplantılarına ayrıca, gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının veya oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun temsilcileri oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere davet edilir.
(3) Büyükşehir Belediyesinin öteki birim başkanları ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, ilgili vakıf ve dernek temsilcileri görev alanlarına giren konularda, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere toplantılara davet edilebilirler.”
4. AVRUPA KENTLİ HAKLARI DEKLARASYONU
AB ülkelerinde motorlu taşıt sahipliliğinin kentimize göre kat kat fazla olmasına rağmen trafik çözümünün ilkelerini Avrupa Kentsel Şartının ‘Ulaşım ve Dolaşım’ ilkeleri belirlemiştir.
Avrupa Kentsel Şartı’nın önsözünde; “Yavaş ama kesin bir biçimde, otomobil kentleri öldürmektedir. Öyle ki 2000’li yıllar, ikisi bir arada olamayacağından, otomobil ya da kentten birini seçmemizi zorunlu kılacaktır” denilmektedir (Bkz: ‘Avrupa Kentli Hakları Deklarasyonu’, Madde: 5, Dolaşım).
Sağlıklı bir kentsel çevre yaratılması ile ilgili ilkelere bakıldığında ise; “Bugünden bir şey yapılmaz, yeni düzenlemeler getirilmezse, araç trafiği; özellikle de özel araçlar ve kamyonlar, sadece kentleri tahrip etmekle kalmayacak, ‘sera etkisi’ ile tüm çevrenin zarar görmesine de hatırı sayılır bir katkıda bulunacaktır” denilerek ulaşım ve toplu taşıma planlamasının önemi vurgulanmaktadır ( ‘Avrupa Kentli Hakları Deklarasyonu’, Madde: 2, Kirletilmemiş, Sağlıklı Bir Çevre).
Bursa Büyükşehir Belediyesi, Ulaşım Dairesi Başkanlığına bağlı olarak çalışan Ulaşım Koordinasyon Şube Müdürlüğü ve Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü kanalıyla toplu taşıma hizmetini yürütmektedir.
